Fotoğraf ve video kayıtları adli ve hukuki süreçlerde önemli delil kaynakları arasında yer almaktadır. Ancak gelişen görüntü işleme teknikleri ve yapay zekâ teknolojileri sayesinde dijital görüntüler üzerinde değişiklik yapılması veya gerçeğe oldukça yakın yapay içerikler oluşturulması giderek kolaylaşmaktadır.
Bu nedenle incelemeye konu görüntünün yalnızca görsel olarak değerlendirilmesi yeterli olmayabilir. Dosyanın teknik yapısı, metadata bilgileri, görüntü kareleri ve görüntü içerisindeki olası tutarsızlıkların birlikte değerlendirilmesi gerekebilir.
Video kayıtları üzerinde kesme, birleştirme, bölüm çıkarma, farklı görüntülerin eklenmesi, yeniden kodlama veya görüntünün belirli bölümlerinde değişiklik yapılması gibi işlemlere ilişkin teknik bulgular araştırılır.
İnceleme kapsamında görüntü akışı, kareler arasındaki süreklilik, kodlama özellikleri, zaman bilgileri, dosya yapısı ve mevcut diğer teknik veriler birlikte değerlendirilir.
Dijital fotoğraflarda nesne veya kişi eklenmesi ve çıkarılması, belirli bölgelerin değiştirilmesi, farklı görüntülerin birleştirilmesi ve benzeri manipülasyonlara ilişkin izler araştırılabilir.
Dosyanın teknik özellikleri ile görüntünün kendi içerisindeki görsel ve yapısal tutarlılığı birlikte değerlendirilerek manipülasyona işaret edebilecek bulgular incelenir.
Günümüzde üretken yapay zekâ sistemleri kullanılarak tamamen yapay fotoğraf ve videolar oluşturulabildiği gibi gerçek görüntülerin belirli bölümleri de değiştirilebilmektedir.
Bu kapsamda yapay zekâ ile oluşturulmuş veya değiştirilmiş görüntü ve videolarda, mevcut materyalin niteliğine göre görüntü içerisindeki yapısal ve görsel tutarsızlıklar, kareler arasındaki değişimler, dosya ve kodlama özellikleri, metadata bilgileri ve diğer teknik bulgular incelenebilir.
Ayrıca yüz değiştirme (face swap), yapay yüz veya kişi oluşturma, nesne ekleme/çıkarma, arka plan değiştirme ve benzeri Deepfake ve AI tabanlı manipülasyonlara ilişkin emareler teknik olarak değerlendirilebilir.
Bir görüntünün değiştirilmiş olması her durumda kesin olarak tespit edilebilir nitelikte iz bırakmayabilir. Özellikle sosyal medya ve mesajlaşma uygulamaları üzerinden gönderilen, yeniden kaydedilen, ekran görüntüsü alınan veya birden fazla kez sıkıştırılan dosyalarda bazı teknik veriler kaybolabilmektedir.
Aynı şekilde yalnızca otomatik bir “AI tespit programının” verdiği sonuç, tek başına kesin kanaat oluşturmak için yeterli kabul edilmemelidir. Değerlendirme mevcut teknik bulguların birlikte incelenmesiyle yapılmalıdır.
İstanbul Kriminal tarafından gerçekleştirilen kurgu, montaj ve manipülasyon incelemelerinde elde edilen teknik bulgular değerlendirilerek raporlanır. İncelemenin kapsamı, kullanılan yöntemler, tespit edilen bulgular ve mevcut materyalden kaynaklanan teknik sınırlılıklar raporda belirtilir.