Dijital Delil ve Cep Telefonu İnceleme
Adli bilişim; adli veya hukuki olayların aydınlatılması amacıyla cep telefonu, bilgisayar, tablet, hard disk, SSD, USB bellek, hafıza kartı ve diğer dijital cihazlar üzerinde bulunan verilerin adli bilişim yöntemleriyle elde edilmesi, korunması, incelenmesi, analiz edilmesi ve elde edilen teknik bulguların raporlanması sürecidir.
Dijital deliller üzerinde yapılacak incelemelerde verilerin bütünlüğünün korunması ve gerçekleştirilen işlemlerin teknik olarak açıklanabilir ve denetlenebilir olması önem taşımaktadır.
Adli bilişim inceleme süreci genel olarak;
İlk Müdahale → Dijital Delilin Muhafazası → Veri Elde Etme / Adli İmaj Alma → İnceleme ve Analiz → Raporlama → Sunum
aşamalarından oluşmaktadır.
Android ve iOS işletim sistemine sahip cep telefonları adli bilişim incelemelerinde önemli dijital delil kaynakları arasında yer almaktadır.
Cep telefonu incelemelerinde cihazın modeli, işletim sistemi, güvenlik özellikleri ve mevcut verilerin durumuna bağlı olarak; arama kayıtları, SMS mesajları, kişiler, fotoğraflar, videolar, uygulama verileri, internet geçmişi, konumla ilişkili veriler ve diğer kullanıcı verileri incelenebilmektedir.
İncelemenin kapsamı cihazın teknik özellikleri ve erişilebilir verilerin durumuna göre belirlenmektedir.
Cep telefonlarında kullanılan WhatsApp ve diğer mesajlaşma uygulamalarına ait erişilebilir veriler adli bilişim yöntemleriyle incelenebilmektedir.
İnceleme kapsamında mevcut olması ve teknik olarak elde edilebilmesi hâlinde mesaj kayıtları, medya dosyaları ve inceleme konusu diğer uygulama verileri değerlendirilebilir.
Silinmiş WhatsApp mesajlarının veya diğer uygulama verilerinin geri getirilebilmesi her cihaz ve olayda mümkün değildir. Sonuç; cihazın işletim sistemi, uygulama sürümü, silme işleminden sonra cihazın kullanımı, veri üzerine yeni verilerin yazılması, yedeklerin varlığı ve cihazın güvenlik özellikleri gibi teknik koşullara bağlıdır.
Bu nedenle silinmiş veriler yönünden kesin sonuç vaat edilmeden, cihaz ve mevcut veri yapısı üzerinde teknik inceleme yapılması gerekmektedir.
Cep telefonu, bilgisayar, hard disk, SSD, USB bellek ve hafıza kartlarında bulunan silinmiş dosyaların ve verilerin tespit edilmesine veya elde edilmesine yönelik adli bilişim incelemeleri gerçekleştirilebilmektedir.
Silinmiş fotoğraf, video, belge ve diğer dosyaların elde edilebilirliği; kullanılan cihazın ve depolama ortamının yapısına, silme yöntemine ve silme işleminden sonra gerçekleşen veri kullanımına bağlıdır.
Masaüstü ve dizüstü bilgisayarlar üzerinde bulunan dijital veriler, olayın niteliği ve inceleme talebi doğrultusunda adli bilişim yöntemleri kullanılarak incelenmektedir.
Bilgisayar incelemelerinde; dosyalar, kullanıcı işlemleri, internet kullanımına ilişkin veriler, harici cihaz bağlantıları, silinmiş veriler, dosya tarih ve zaman bilgileri ve inceleme konusu diğer dijital bulgular değerlendirilebilmektedir.
Hard disk (HDD), SSD, USB bellek, hafıza kartı, CD, DVD ve diğer dijital depolama ortamları üzerinde adli bilişim incelemeleri gerçekleştirilebilmektedir.
Gerekli durumlarda veri kaynağının bütünlüğünün korunmasına yönelik yöntemler kullanılarak adli kopya/imaj oluşturulur ve incelemeler mümkün olduğunca bu kopya üzerinde gerçekleştirilir.
Dijital delilin orijinal yapısının korunması adli bilişim incelemelerinin temel unsurlarından biridir.
Uygun cihaz ve veri kaynaklarında bit düzeyinde adli kopya (forensic image) oluşturularak inceleme gerçekleştirilebilir. Elde edilen dijital verilerin bütünlüğünün doğrulanmasında gerekli durumlarda hash değerlerinden yararlanılır.
Böylelikle inceleme sırasında gerçekleştirilen işlemlerin kayıt altına alınması ve elde edilen bulguların teknik olarak doğrulanabilir olması amaçlanmaktadır.
Adli veya hukuki dosyalarda bulunan HTS kayıtları, inceleme talebinin kapsamına göre teknik açıdan analiz edilebilmektedir.
Arama ve iletişim kayıtları, tarih ve saat bilgileri, baz istasyonu verileri ve dosyada bulunan diğer telekomünikasyon kayıtları birlikte değerlendirilerek olayla ilgili teknik bulgular raporlanabilmektedir.
İSTANBUL KRİMİNAL tarafından adli bilişim alanında;
Adli bilişim incelemelerinde elde edilen dijital bulguların yalnızca tespit edilmesi değil, hangi yöntemlerle elde edildiğinin ve teknik olarak ne ifade ettiğinin açıklanması da önemlidir.
İnceleme sonucunda kullanılan yöntemler, gerçekleştirilen işlemler, tespit edilen dijital bulgular ve teknik değerlendirmeler raporlanarak dosyanın niteliğine göre uzman mütalaası veya bilirkişi raporu şeklinde sunulmaktadır.
İncelemeler, adli bilimler ve dijital delil incelemeleri konusunda deneyimli uzman personel tarafından gerçekleştirilmektedir.